Derleme
Ä°letiÅŸim 2000

Son yılların sihirli sözcükleri; “Sivil Toplum” ve “Sivil Toplum KuruluÅŸu” (STK). Hâkim medya söyleminde, devletten ya da politikadan kesilen umutlar, “sivil toplum inisiyatifleri” denen alanda aranıyor; “STK’lar”, saf-temiz, otantik, demokratik bir yurttaÅŸ iradesinin tezahürleri sayılıyor. Etkili STK’lara sahip olma özleminin, kimi zaman, “muasır medeniyet seviyesine ulaÅŸma”nın güncel ölçütü gibi düÅŸünüldüÄŸünü görüyoruz. Sivil toplum alanını ve Sivil Toplum KuruluÅŸları’nı, yaka silkilenden bambaÅŸka bir kamusal kültürün kurucuları kabul etmek ne kadar doÄŸru? Yekpare bir STK’lar gövdesinden veya “erkinden” söz edilebilir mi? STK’lar ne kadar, ya da daha yansız bir ifadeyle nasıl siviller? Kamusal-sivil-özel (ya da politik-toplumsal-kültürel) ayrımlarını mutlaklaÅŸtırmak ne kadar doÄŸru ve STK’lar bu ayrımlarda ya da kesiÅŸim noktalarında nerede duruyorlar? Devletin gözetimi ve özellikle son yılların baskın milliyetçiliÄŸinin ideolojik nüfuzu, Türkiye’deki STK’ları nasıl etkiliyor?

Elinizdeki derlemede, Türkiye’deki çok farklı yapılara, yönelimlere, hedeflere sahip STK’ları bu sorular ışığında gözlemleyen araÅŸtırmalar yer alıyor:
Ülkü Ocakları (Kemal Can),
Atatürkçü Dernekler (Necmi ErdoÄŸan),
Meslek Odaları (Tanıl Bora),
Ä°ÅŸadamı Örgütleri (Karin Vorhoff),
İnsan Hakları Dernekleri (Gottfried Plagemann),
Göçmen Dernekleri (Alexandre Toumarkine),
Ä°slâmcı Kadın Ä°nisiyatifleri (Barbara Pusch).

Sivil toplum alanının dışında veya kıyısında yer alan siyasal partilerin sivil toplum alanıyla gerilimli iliÅŸkisini özgül baÄŸlamlarda yorumlayan çalışmalar da derlemenin kapsamında yer alıyor:
Merkez SaÄŸ Partiler (Nuray Mert),
Fazilet Partisi (Gérard Groc),
Aleviler ve Sosyal Demokratlar (Harald Schüler).

Ayrıca sivil toplum alanında resmî ideolojinin ve milliyetçiliÄŸin nüfuzu, iki “performatif” alanda inceleniyor: Cumhuriyetin 75. Yılını ve Osmanlı Ä°mparatorluÄŸu’nun KuruluÅŸunun 700. Yılını Kutlamaya Dönük STK Etkinlikleri (Nicolas Monceau), Futbol Dünyasındaki Milliyetçilik (Tanıl Bora).