Dünyada vicdan turizmi patlaması kimilerine göre insanlığın zaferi, kimilerine göre sömürgeciliÄŸin yeni bir türü... Kosta Rika'da su yolu kazılıyor, Tanzanya'da gençlere AIDS'ten korunmanın yolları öÄŸretiliyor. Üstelik bu programlara katılanlar, kiÅŸi başına 3 bin YTL'yi bulan ücretler ödüyor..

Hürriyet Gazetesi'nin Pazartesi günü yayınlanan Seyahat Eki'nde ilginç bir turizm türü tanıtıldı. Kanadalı Jen - Ian Close çifti sıradan tatillerden sıkılmıştı. Bugüne kadar aile ziyaretine gittikleri Almanya ve Ä°ngiltere sayılmazsa, yurdışına da çıkmamışlardı. Unutamayacakları bir tatil hayal ediyorlardı. Ä°lkbaharda Kenya'ya safariye gittiler. Turun ortasında Tanzanyalı gençlere AIDS'ten korunmanın yollarını öÄŸretecek gönüllüler arandığını duydular. Geziye ara verip iki haftalarını gençlere ayırdılar. Newsweek'te yayımlanan "Ä°yilik Yaparak EÄŸlenmek" baÅŸlıklı habere göre, seçimlerinden hiç piÅŸman olmadılar. Jen Close'ın tek ÅŸikayeti halkla yeterince iç içe olup, onları tanıyamamaktı. "Turist algılamasını kıramadık bir türlü" diyordu. Bu turlardan birine katılıp, ulusal parkta at sırtında temizlik operasyonuna katılan Los Angeles'lı reklam pazarlama uzmanı Alan Yates'i en çok mutlu eden ise kendisi gibi sosyal sorumluluk sahibi kiÅŸilerle karşılaÅŸmaktı. Geçen ay Time dergisinin aynı konuyu ele aldığı haberinde "Birkaç ÅŸevkatli faniyle tanışıyor, seviniyorsunuz" diyordu Yates. Gönüllü turları, bir zamanlar dini, siyasi grupların yurtdışına düzenlediÄŸi yardım, dayanışma amaçlı geziler ya da gençlik çalışma kampları gibi ücretsiz deÄŸil. Katılımcılar, son dakika turlarında rahatlıkla beÅŸ yıldızlı otellerde tatil yapacakları kadar yüksek ücret ödüyorlar katılmak için. ÖrneÄŸin bir grup Ä°ngiliz gönüllü, Ambasadors for Children'ın geçen haftalarda Güney Afrika'daki AIDS'li çocukların bakımına yardımcı olmak amacıyla düzenlediÄŸi 11 günlük tura kiÅŸi başına 2.8 bin YTL ödedi. Bu ücrete bilet ve konaklama dahildi! Ödül olarak Mandela'nın hapis yattığı Robben Adası'nı da gördüler... Globe Aware'in gelecek ay düzenleyeceÄŸi, Tayland'da yoksul çocuklara Ä°ngilizce öÄŸretip, daÄŸlarda yürüÅŸüyüÅŸ yapılacak tura katılmanın bedeli ise 1.5 bin YTL. Bu fiyata uçak bileti dahil deÄŸil. Kültür turizmiyle birlikte dayanışma, yardımlaÅŸma duygularını harekete geçiren bu yeni turlar ÅŸimdilerde fon arayan sivil toplum örgütlerinin ve butik turizm yapan firmaların yeni gözdesi. Yeni trendleri gözlemleyen Euromonitor International'a göre, özellikle tek başına tatile çıkanlara yönelik programlar arasında hızla popülerleÅŸiyor. Parlak broÅŸürler, cazip vaatler, pahalı otel yatırımları gerektirmediÄŸi için düÅŸük bütçeli gezi paketleri hazırlayan turizm firmaları açısından gayet cazip. "Hızlı kalkınmak isteyen, turizme büyük yatırım yapamayan, doÄŸası güzel ülkelerin bu tür gezi paketlerini satması çok daha kolay" diyor George Washington Üniversitesi Turizm Çalışmaları Bölümü Müdürü Kristin Lamoureux.

GÖNÜLLÜLERÄ° YORMUYORLAR Gönüllü turları, gençlere yönelik çalışma kamplarından daha kısa süreli, çalışma programı daha hafif ve daha eÄŸlenceli. Katılımcılar ülkelerin kültürel, sanatsal yönlerini de yakından tanıyabiliyor. Bu arada yeni dostlar ediniyor. "Tanrım bu ne yoksulluk, ne sefalet diyerek, hafızanızda birkaç kare görüntüyle ayrılmak yerine, gittiÄŸiniz yerlerde gerçekliÄŸin içine giriyor, farklı boyutlarıyla görüyorsunuz" diyor gönüllülere yönelik turlar düzenleyen Voluntourism.org'un kurucusu David Clemmons. Travelocity firmasının yaptığı araÅŸtırmaya göre, tatilini gönüllü çalışmalara katılarak geçirmek isteyenlerin sayısı son bir yılda yüzde 100 arttı. Toplam turizm hareketi içinde yüzde 11'e ulaÅŸtığı düÅŸünülüyor. GeliÅŸmeyi fark eden Lonely Planet, iki ay önce ilk gönüllü turizmi rehber kitabını yayımladı. Voluntourism.org'a son 16 ayda bu türde turlar düzenleyen 1900 kurum üye oldu. Türkiye'de gönüllü turizmine en yakın örnek iki yıl önce BuÄŸday Dergisi'nce baÅŸlatılan Ta Tu Ta projesi. "Ekolojik Çiftliklerde Tarım Turizmi, Gönüllü Bilgi ve Tecrübe Takası" projesi, ekolojik üretim yapan çiftliklere ekonomik destek olmak, kentlileri ekolojik tarımla tanıştırmayı amaçlıyor. Projede gönüllü olarak yer alacak kiÅŸiler Gençtur'a (O212 244 62 30) baÅŸvuruyor. 50 YTL üyelik ücreti ödüyor. Ardından Türkiye'nin farklı bölgelerinden 71 çiftlik arasında üç seçim yapıyor. Ä°ÅŸçi ihtiyacı olan çiftliÄŸe gidip, bir hafta ya da 15 gün gönüllü olarak çalışıyor. ÖrneÄŸin domates topluyor, zeytin çapalıyor. Karşılığında çiftlikte ücretsiz kalıp, yemek yiyebiliyor. "Ben çapa yapmam, çiftikte tatil istiyorum" diyenler ise DoÄŸa Turizm'in düzenlediÄŸi Ta Tu Ta Ziyaretçi Programı'na katılıyor. GünlüÄŸüne 50-70 YTL arasında ücret ödeyip, çiftliklerden birinde konaklayabiliyor. Gençtur ayrıca her yaÅŸtan gönüllüyü 175 Euro kayıt ücreti karşılığında, 82 ülkedeki gönüllü çalışma kamplarına gönderiyor. FIRSATÇI FÄ°RMALAR Ä°ÅžBAÅžINDA Dünyada gönüllü turizminin yaygınlaÅŸmasını kimileri bencilliÄŸin zirve yaptığı bir çaÄŸda insanlığın zaferi olarak deÄŸerlendiriyor. GeliÅŸmiÅŸ ülkelerde yaÅŸayanların küçük gayretlerle, azgeliÅŸmiÅŸ ülkelerde hayatta kalmaya çalışanların yaÅŸamında büyük dönüÅŸümlere yol açabileceÄŸini savunuyor. Kimilerine göre ise, dil problemi nedeniyle bu turların amacına tam olarak ulaÅŸması mümkün deÄŸil. "Yeni sömürgeci" yaklaşımlı, ÅŸaÅŸkın gönüllüler yarardan çok zarara yol açıyor. Seyahat dergisi Cesur Yeni Gezginler, son sayısında gönüllü turlarla ilgili kapsamlı bir rehber yayımladı. Okuyucularını aldatmacalar ve hayalkırıklıklarına karşı uyardı. (www.bravenewtraveller.com) Gönüllü turu firmalarının denetimsizliÄŸi bir baÅŸka endiÅŸe konusu. Bazı ÅŸirketlerin hayali ihtiyaçlar yaratıp, gereksiz turlarla, iyi niyetli gönüllüleri soyduÄŸu iddia ediliyor. Ä°ngiltere'de turizm sektörünü denetleyen sivil toplum örgütü Tourism Concern'ün lideri Tricia Barnett "Gönüllü turizmi pazarı çok hızlı büyüdü. Toplumların ihtiyaçları yerine kár hırsı ön plana çıkmaya baÅŸladı" diyor. Grup etik ilkeler belirleyip bunu en kısa zamanda açıklamayı hedefliyor