Kırsal sıhhi altyapıyı geliÅŸtirmek ve köy düzeyinde güvenilir saÄŸlık hizmetlerine eriÅŸimi güçlendirmek amacıyla Sivas Erzincan Kırsal Kalkınma Projesi, Sivas ve Erzincan illerinde hedeflenen 13 köyde saÄŸlık sistemleri geliÅŸtirmek için bir giriÅŸim baÅŸlattı.

Köyler; yoksulluk oranları, köyde saÄŸlıklı bir kanalizasyon altyapısının eksikliÄŸi ve sistemden yararlanacak potansiyel hanehalkı sayısı gözönünde bulundurularak seçildi. SaÄŸlık sistemlerinin kurulumlarının Kasım 2007 tarihi itibariyle tamamlanması bekleniyor ve sistem saÄŸlık ve saÄŸlık hizmetleri, daha iyi hijyen uygulamalarının yayılması ve yaklaşık 1000 hanehalkı için iyileÅŸtirilmiÅŸ kırsal yaÅŸam standartları getirecek. Projenin baÅŸlatılmasını takip eden ilk ay içerisinde Sivas'taki Gürpınar, YaÄŸdonduran, Karacalar ve Mutubey köylerinde daha ÅŸimdiden gözle görülür ilerlemeler kaydedildi.

SaÄŸlık sistemlerine duyulan ihtiyaç 2006 yılının sonlarından bu yana proje personeli ve muhtar ' köy konseyleri arasında süregelen bir dizi köyler-arası toplantılar sayesinde belirlendi. Yatırımın olumlu etkilerinin belirtileri köylerden alınan geribildirim sayesinde ÅŸimdiden görünürde...: saÄŸlık sisteminin daha iyi baÄŸlanabilmesine hazırlık yapmak amacıyla birçok aile daha önceden hijyenik olmayan harici kulübelerde tuttukları tuvaletlerini evlerinin içine taşıdı. Ayrıca daha iyi saÄŸlık hizmetleri ve hijyen uygulamaları konularına geleneksel olarak evin reisleri ve eÄŸitimcileri olarak kabul edilen kadınların ilgilerinin yanısıra artmış bir toplum ilgisi de mevcut. Sıhhi altyapının aileler ve çocuklar için beklenen uzun-vadeli saÄŸlık faydaları, Gürpınar'daki kadın çiftçilerin görüÅŸmelerini hayata geçirdi.

Kırsal kalkınmanın cinsiyet boyutuna deÄŸinmek Sivas-Erzincan Kırsal Kalkınma Projesi faaliyetlerinin çok önemli bir parçası ve cinsiyete baÄŸlı konuları gün yüzüne çıkarmak projenin kasıtlı bir stratejisi... Proje personeli, yaptıkları saha gezileri sırasında kadınlarla yapılan planlı görüÅŸmelerin yanısıra aslında 'anlık' ve resmi olmayan sohbetlerin özellikle daha etkin ve kadının köydeki öncelikli konulara girdiler eklemesini teÅŸvik etmek açısından daha yardımcı olduÄŸunu gördü.

UNDP, kırsal kesimlerde yaÅŸam standartlarının yükseltilmesi için kırsal altyapının geliÅŸtirilmesinin gereÄŸinin farkında... Daha geniÅŸ bir kırsal kalkınma için sıhhi altyapı çok önemli bir baÅŸlangıç noktası ve Sivas-Erzincan Kırsal Kalkınma Projesi'nin giriÅŸimi BM Binyıl Kalkınma Hedefleri'nin Çevresel SürdürülebilirliÄŸi öngören yedinci hedefi ve '2015 yılına kadar güvenli içme suyu ve temel saÄŸlık hizmetlerine sürdürülebilir eriÅŸimi olmayan insan sayısının yarıya indirilmesi'ni öngören onuncu maddeyle doÄŸrudan baÄŸlantılı.

Daha genel kalkınma amaçlarında saÄŸlık hizmetlerinin iyileÅŸtirildiÄŸinin mevcut kanıtlarına raÄŸmen, saÄŸlığa yapılan küresel yatırım hala düÅŸük ve iyileÅŸtirilmiÅŸ saÄŸlık hizmetleri büyük ölçüde su tedariki için geçerli. Küresel olarak, saÄŸlık ölçeÄŸinin durumu korkunç, 2.4 milyardan fazla insan düzgün saÄŸlık hizmetlerinden yoksun. 2000 yılında saÄŸlıkla ilgili yapılan bir çalışma, kentlilerin %86'sının saÄŸlık hizmetlerine olan eriÅŸimine kıyasla kırsal halkın sadece %38'inin bu hizmetlere sahip olduÄŸunu tahmin etti. Genel anlamda, dünya nüfusunun yaklaşık %60'ının 2000 yılında saÄŸlık hizmetlerine eriÅŸimi vardı. 2006 UNDP Ä°nsani GeliÅŸme Raporu'ndan alınan küresel veriler ise su ve saÄŸlık provizyonları arasındaki boÅŸluÄŸa iÅŸaret ediyor ' 'her bölgede ve hemen hemen tüm ülkelerde saÄŸlıkla ilgili hükümler, suyla ilgili hükümlerin gerisinde kalıyor ' ve aradaki bu boÅŸluÄŸun kapandığına dair hiçbir kanıt yok'. Ä°nsani geliÅŸme raporu, saÄŸlık hizmetlerinin geride kalmasına izin veren ülkelerin sonuç olarak su konusudaki ilerlemelerin azalacağını görmeye mahkûm olduÄŸunu belirtiyor.

Sivas-Erzincan Kırsal Kalkınma Projesi bünyesindeki çalışanlar Sivas-Erzincan bölgesine yenilikler getirerek kalkındırmanın yanısıra, katıldıkları eÄŸitimlerle kendi vizyonlarını da geliÅŸtiriyorlar. Macaristan'da Sivas-Erzincan Kırsal Kalkınma Projesi saha personeli için düzenlenen eÄŸitimler bunun güzel bir örneÄŸi.

Kırsal Kalkınmada Kapasite Geliştirme Eğitimi
Sivas-Erzincan Kırsal Kalkınma Projesi'nin saha personeli kısa bir süre önce uluslararası kaynaklarca finanse edilen ve kırsal kalkınma projelerinin yönetimi ile ilgili Macaristan'da düzenlenen bir haftalık bir kapasite geliÅŸtirme eÄŸitimine katıldı. EÄŸitim UNDP Türkiye tarafından koordine edildi ve kırsal proje dönüÅŸüm yönetimi üzerine uzmanlığıyla küresel boyutta tanınan bir eÄŸitim enstitüsü tarafından saÄŸlandı. EÄŸitim, insani geliÅŸim merkezli kırsal kalkınma stratejileri belirlemedeki küresel dönüÅŸümün altını çizdi ve UNDP ve Dünya Bankası tarafından finanse edilen büyük ölçekli kırsal kalkınma ve altyapı projelerinden çıkarılan derslerin; AB yeni üye ülkelerinin bakış açısından kırsal kalkınma stratejilerinin ve AB'ye üyelik sürecinde Türkiye'yi bekleyen fırsat ve zorlukların paylaşılması için bir platform oluÅŸturdu.

EÄŸitimin amacı, Sivas-Erzincan Kırsal Kalkınma Projesi'nin il bazında Proje Ä°dare Birimler'inin ve Sivas ve Erzincan'daki Tarım ve KöyiÅŸleri Müdürlükleri'nin hem teknik açıdan hem de politika bazında kurumsal kapasitelerini geliÅŸtirmekti... EÄŸitmenler, kırsal kesimlerde karşılaşılan zorlukların, kırsal kesimleri sadece tarımsal üretim bölgeleri olarak gören deÄŸil aynı zamanda sosyal birimler olarak gören çoklu paydaÅŸ ortaklıkları ile aşılabileceÄŸi anlayışıyla, kırsal kalkınmada siyaset belirlemede bütüncül bir yaklaşımın stratejik deÄŸeri üzerinde durmanın yanısıra, çevre konuları, dağılmış yerel yönetim, cinsiyet kaygıları ve eÄŸitim ve saÄŸlık gibi temel sosyal hizmetlere arttırılmış eriÅŸim konularına deÄŸindi.

Ziraat mühendisleri ve Sivas Tarım ve KöyiÅŸleri MüdürlüÄŸü'nden geçici olarak görevlendirilmiÅŸ proje personelleri olan Murat Demirbük ve meslekdaÅŸları da eÄŸitime katılarak görüÅŸlerini paylaÅŸtılar. En yararlı buldukları konular köy bazında faydalanıcı katılımı teÅŸvik etmek amacıyla kullanılan araçları, yerel düzeyde kapasite-boÅŸluk analizlerini ve ölçülebilir yoksulluk göstergelerini içeriyordu. Murat, Kozard köyüne yapılan bir ziyarette, bir kırsal kalkınma projesi baÅŸarı öyküsünün çiftçilerin ve küçük iÅŸletme sahiplerinin ekonomik açıdan güçlenmesini teÅŸvik etmek için ilk aÅŸamada neler yapılabileceÄŸini göstermede özellikle yararlı olduÄŸunu belirtti.

EÄŸitim, UNDP'nin kırsal kalkınma zorluklarıyla mücadele yaklaşımının ' proje faaliyetlerinin ölçülebilir etkileriyle beraber gerçekçi hedefler koyması için köy bazında kalkınma için katılımcı ve cinsiyete duyarlı modelleri teÅŸvik etmek ' temel unsurunu ele aldı. EÄŸitimin kendi öÄŸrenimine nasıl bir katkıda bulunduÄŸu sorulduÄŸunda, Murat, 'uluslararası bir eÄŸitime katılmak, bana kiÅŸisel bir güven duygusu verdi ve bu da bizim Sivas'ta yürüteceÄŸimiz iÅŸin eÄŸitimde aldığımız bilgilerden yararlanacağına inanmamı saÄŸlıyor. Bu eÄŸitime kadar, uluslararası bir kalkınma projesinde yeralmanın deÄŸerini ve sorumluluÄŸunu tam olarak anlayamamıştım. Etkin planlama ve diÄŸer ülkelerden, kurumlardan ve ortaklardan deneyim paylaÅŸma yoluyla il ve köy bazında gerçekleÅŸtirilebilecekler karşısında çok etkilendim' dedi.

Sivas-Erzincan Kırsal Kalkınma Projesi 2005 yılında baÅŸlatıldı ve ulusal düzeyde Tarım ve KöyiÅŸleri Bakanlığı tarafından yürütülüyor. Projenin ortakları UNDP ve Uluslararası Tarımsal Kalkınma Fonu. Projenin ikinci etabı 2012 yılına kadar uzatılacak ve toplamda yaklaşık 32 milyon dolarlık bir bütçeye sahip olacak.