ReÅŸat Kasaba
Kitap Yayınevi

Toplumsal deÄŸiÅŸmenin nasıl yönlenip ÅŸekilleneceÄŸi, dönüm noktası dediÄŸimiz yerlerde kesiÅŸen farklı geliÅŸmelerin ve süreçlerin nasıl birleÅŸip birbirlerini etkileyeceÄŸine baÄŸlı. Bu süreçlerin bazıları iktisadi, bazıları siyasi, bazıları da ideolojik ve kültürel olabiliyor ve tarih içinden gelen çok uzun dönemli güçlerle belirlendiÄŸi gibi, çok özgül koÅŸullarda, sübjektif denebilecek unsurlardan da etkilenebiliyorlar.

Tarihçi ReÅŸat Kasaba, Osmanlı Ä°mparatorluÄŸu neden ve nasıl deÄŸiÅŸti, Türk ve diÄŸer milliyetçiliklerin kaynağı neydi gibi büyük sorulara cevap ararken, böyle çok katmanlı bir yaklaşım kullanmamız gerektiÄŸine inanıyor. Kasaba’nın da belirttiÄŸi gibi, son yıllarda Osmanlı toplumuna bakışımız deÄŸiÅŸiyor, incelediÄŸimiz konular ve sorduÄŸumuz sorular birçok evreden geçiyor.

Osmanlı Ä°mparatorluÄŸu’nda tekdüze bir yapı var mıydı? 19. yüzyılın ortalarına kadarki dönemde Osmanlı Ä°mparatorluÄŸu’nda, insanların ekonomik veya siyasi tercihlerini dini veya etnik kimliklerine bakarak tahmin edebilir miyiz? Göçmen iÅŸçiler, Osmanlı ekonomisinde nasıl bir rol oynamıştı? 19. yüzyılda Osmanlı Ä°mparatorluÄŸu’nda sivil toplum geliÅŸti mi? Kendi amaçları için daha “milli” ve tekdüze toplumlar yaratmak isteyen çoÄŸu dış kaynaklı baskılar karşısında sivil toplum diyebileceÄŸimiz gruplaÅŸmalar neden dağıldı? Osmanlı toplumunun çeÅŸitli kesimlerindeki unsurlar, dışardan veya yukardan gelen baskıları etkileyip deÄŸiÅŸtirebilmiÅŸ miydi? Devlet dışı alanlar neydi, bunların hem birbirleriyle, hem devletle, hem de genel toplumsal deÄŸiÅŸmeyle iliÅŸkileri nasıldı?

Ä°ÅŸte bu gibi birçok soruya cevap bulmaya çalışan bu yazılar, özellikle Türkiye’deki tartışmalara ve geliÅŸen ortak bilgi daÄŸarcığına katkıda bulunacak.