www.usider.org - İklim değişiklği İnsani Gelişmede Benzeri Görülmemiş Gerilemelere Yol Açabilir

Tekfen Bursları

Kongreye Davet

Tıp Öğrencilerine Karşılıksız TKD Bursu

2. Bilgi Teknolojileri Proje Yarışması

AB Projelerini Değerlendiren Siz Olun

Anasayfa

Haberler

Tüm Haberler

İklim değişiklği İnsani Gelişmede Benzeri Görülmemiş Gerilemelere Yol Açabilir

Ülkeler, Kyoto Protokolü’nün geleceğini Endonezya’nın Bali adasında tartışmaya hazırlanırken, Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı’nın İnsani Gelişme Raporu, dünyanın, yoksulluğu azaltmada, beslenmede, sağlıkta ve eğitimde benzeri görülmemiş gerilemelere yol açabilecek olan iklim değişikliğinin kalkınmaya etkisi üstünde yoğunlaşması gerektiği konusunda uyarıda bulundu.

İklim Değişikliğiyle Mücadele: Bölünmüş bir Dünyada İnsani Dayanışma başlıklı rapor, küresel ısınma tehdidinin katî bir hesabını ortaya koyuyor. Rapor, dünyanın en yoksul ülkeleri ve onların en yoksul vatandaşları başta olmak üzere dünyayı aşağıya doğru bir sarmalın içine hapsedebilecek, yüzlerce milyon insanı yetersiz beslenmeyle, su eksikliğiyle, ekolojik tehditlerle ve geçim kaynaklarının yok olmasıyla karşı karşıya bırakabilecek bir “kırılma noktası”na doğru sürüklendiğini savunuyor.

“İklim değişikliği her ne kadar tüm insanlığa karşı bir tehdit oluşturuyor olsa da, ilk ve en ağır bedelleri ödeyecek olanlar, bugünkü ekolojik borçta hiçbir suçu bulunmayan yoksullar olacaktır” diyor UNDP Başkanı Kemal Derviş.

Rapor, 2012 yılından – Kyoto Protokol’ünün taahhütlerinin bitiş süresi - sonra çok taraflı bir anlaşma imzalanmasıyla ilgili görüşmelerinin kilit bir döneminde yayınlanıyor. Rapor, adaptasyon (uyum) üzerine güçlendirilmiş uluslararası işbirliği yoluyla 21. yüzyılda ısınmayı iki derecenin altına (3.6F) zorunlu indirmeyi öngören bir “çift izleme” yaklaşımı sunuyor.

Azaltma konusunda, raporun yazarları, gelişmiş ülkeleri liderlik göstererek 2050 yılına kadar sera gazlarını 1990’lı yıllardaki düzeyden %80 oranında azaltmaları için çağrıda bulunuyor. Rapor ayrıca bir çeşit karbon vergilendirmesi, daha sıkı bir permi ticareti programı, enerji düzenlemeleri ve düşük karbonlu teknoloji transferinin finansmanı için uluslararası işbirliğinin savunuculuğunu yapıyor.

Uyum konusunda, rapor, iklim değişikliğiyle mücadelede ortaya çıkan eşitsizliklerin, ülke bazında ve ülkeler arasında daha da geniş eşitsizliklere yolaçan güçlü bir unsur olduğu konusunda uyarıda bulunuyor ve zengin ülkelere, iklim değişikliği uyumunu yoksulluğun azaltılması ile ilgili uluslararası ortaklıklarının merkezine yerleştirme çağrısında bulunuyor.

“Eylem için çağrıda bulunuyoruz, umutsuz olanı teselliye çalışmıyoruz.” diyen başyazar Kevin Watkins ekliyor “Kararlılıkla çalışırsak, iklim değişikliğine karşı bu savaşı kazanabiliriz. Fırsat penceresinin kapanmasına göz yummak, insan tarihinde eşi görülmemiş ahlaki ve siyasi bir başarısızlık olur”. Watkins, Bali’deki görüşmeleri, dünyanın yoksullarının çıkarlarını, iklim değişikliği görüşmelerinin merkezine yerleştirmek için benzersiz bir fırsat olarak tanımlıyor.

Rapor, iklim değişikliğinin yoksulları etkileyeceğinin kanıtını sunuyor. Günde 2 doların altına geçinen 2.6 milyar kişiye dikkat çekilen raporda, küresel ısınma yüzünden serbest kalan güçlerin nesiller boyu süren ilerlemeleri durdurabileceği hatta geriletebileceği konusunda uyarılarda bulunuluyor. İklim Değişikliğiyle Mücadele raporunda insani gelişmeye tehdit olarak şunlar gösteriliyor:

· Aşırı kuraklık, yükselen ısılar ve düzensiz yağışların sebep olduğu tarımsal sistemlerin çökmesi sonucu 600 milyon insanın yetersiz beslenmeyle karşı karşıya kalması. Dünyadaki yoksulluğun en yoğun olduğu Afrika’nın güneyindeki yarı kurak bölgelerde 2060 yılına kadar tarımsal ürünlerde potansiyel %26 kayıpların olması

· 2080 yılına kadar 1.8 milyar insanın su sıkıntısı çekmesi. Buzulların erimesi ve yağışların düzeninin değişmesi sonucu Güney Asya ve Kuzey Çin’de ciddi ekolojik krizlerin yaşanması

· Sel baskınları ve tropikal fırtınalar nedeniyle kıyı şeridinde ve deniz seviyesine yakın bölgelerde yaşayan 332 milyon insanın yerinden olması. 70 milyon Bangladeşli, 22 milyon Vietnamlı ve 6 milyon Mısırlı, küresel ısınmanın sebep olduğu sel baskınlarından etkilenebilir.

· Ortaya çıkan yeni sağlık risklerinin yanısıra, fazladan 400 milyon kişinin sıtma riskiyle karşı karşıya kalması

Yeni bir araştırmanın kanıtlarını ortaya koyan İnsani Gelişme Raporu yazarları, iklim değişikliğinin insana çıkacak faturasının küçümsendiği görüşünde. Yazarlar, iklim değişikliği ile beraber daha sık ve yoğun yaşanacak olan kuraklık, seller ve fırtınalar gibi iklim olaylarının, yoksulluk ve eşitsizliğin şimdiden en önemli faktörleri olduğunu belirtiyorlar ve küresel ısınma bu etkileri güçlendirecek.

“Milyonlarca insan için bu, yoksulluğa tek yönlü bir bilet ve uzun dönemli dezavantajlar sunan olaylar” diyor rapor. Hayatları tehdit etmek ve acıya sebep vermek dışında bu gibi doğal afetler, tüm varlıkları yokediyor, yetersiz beslenmeye sebep oluyor ve çocukların okuldan alınmasına yolaçıyor. Rapor, Etiyopya’da çocukluğunun ilk dönemleri kuraklığa rastlayan bir çocuğun %36 daha yetersiz besleneceğini ortaya koyuyor ve bu, iki milyon çucuğun yetersiz beslenmesi anlamına geliyor.

Rapor, tehditlerin, yoksullar üzerindeki ilk etkilerine odaklanırken, iklim değişikliğiyle mücadele etmedeki başarısızlığın gelecek nesilleri ekolojik bir felakete sürükleyebileceği konusunda da uyarıda bulunuyor ve Batı Antartika’daki buz tabakalarının kırılabileceğini, buzulların eriyebileceğini ve insanlığa sistematik tehditler olarak denizlerdeki ekosistemin bozulabileceğini belirtiyor.

“Elbette belirsizlikler var ama bu büyüklükteki risklerle karşılaştığınız zaman belirsizlikler eyleme geçmemek için bir sebep olamaz. Isınmayı kendi isteğimizle azaltma, bunun gibi olası çok büyük risklere karşı satın aldığımız bir sigorta gibidir. İklim Değişikliğiyle Mücadele bugün insani gelişmeye olan bağlılığımız ve çocuklarımız ve torunlarımız için ekolojik güvenlik sağlayacak olan bir dünya yaratmak ile ilgilidir” diyor Derviş.

Tehlikeli İklim Değişikliğinden Kaçınmak

İnsani Gelişme Raporu’nun yazarları, hükümetleri tehlikeli iklim değişikliklerinden kaçınmak için toplu hedefler koymaya çağırıyor ve sanayi öncesi düzeyin 2 derecelik (3.6F) üstünün eşik olarak hedeflenmesini savunuyor (şu andaki düzey 0.7 derece, 1.3F).

Yeni bir iklim modelinden esin alan rapor bu sınırlar içinde kalmak için bir “21. yüzyıl karbon bütçesi/kotası” koymayı öneriyor. Kota, bu hedefe uyumlu sera gazı salımlarının (emisyonlarının) toplam seviyesini sayılara döküyor. Önümüzdeki mücadelenin boyutunu ölçmeyi amaçlayan bir egzersizde, rapor, mevcut eğilimlerin devam etmesi durumunda 21. yüzyıl için hesaplanan karbon bütçesinin 2032 yılına kadar tükeneceğini tahmin ediyor. Yazarlar, mevcut eğilimler devam ettiği takdirde 2 derecelik (3.6F) sınırda kalmak yerine 4 derecelik bir kota ihlalinin olabileceği konusunda uyarıda bulunuyor.

İnsani Gelişme Raporu, Bali’de görüşülecek bazı çok önemli konulara ışık tutuyor. Gelişmekte olan önemli ülkelerin salımlarının oluşturduğu tehditlerin gerçekliğini onaylayan yazarlar, gelişmiş ülkelerin hükümetlerinin en derin ve en acil kısıntıları yapmaları gerektiği görüşünde... Yazarlar, zengin ülkelerin, bu problemin ortaya çıkışında tarihi sorumluluk taşıdıklarının, görece daha fazla karbon salımı yaptıklarının ve eyleme geçmek için gerekli finansal ve teknolojik kapasiteleri olduğunun altını çiziyor.

“Gelişmekte olan dünyadaki insanlar, Kuzey Amerika’da olduğu kadar karbon salımında bulunsalardı, sonuçlarına katlanmak için dokuz gezegenin atmosferine ihtiyaç duyardık” diyor Watkins.

İklim değişikliğinden kaçınmaya uyumlu bir salım yolu için örnek bir çerçeve kullanan İnsani Gelişme Raporu şu önerilerde bulunuyor:

. Gelişmiş ülkeler sera gazı salımlarını 2050 yılına kadar 1990’lı seviyelerin %80’i kadar ve 2020’ye kadar da %30 kadar azaltmalı.

· Gelişmekte olan ülkeler, salımlarını 2050 yılına kadar 1990’lı seviyelerin %20’si kadar azaltmalı. Ancak, bu kısıntılar 2020’den sonra yapılmaya başlanmalı ve finans ve düşük karbon transferi yollarıyla uluslararası işbirliği tarafından desteklenmeli.

Bu ölçeğe göre hesaplandığında, yazarlar, gelişmiş ülke hükümetleri tarafından belirlenen hedeflerin gerekenin altında kaldığını görüyor. Rapor ayrıca, en gelişmiş ülkelerin en mütevazi ve iddiasız kısıtlamaları yapmakta bile başarısızlığa uğradığını belirtiyor (bu oran Kyoto Protokol’ünde anlaşmaya varıldığı üzere salımları 1990’lı yılların seviyesinden %5 oranında azaltmayı öngörüyor). Rapor, iddialı hedeflerin konmuş olduğu durumlarda bile gelişmiş ülkelerden çok azının belirtilen iklim güvenlik hedeflerini somut enerji politikalarıyla uyumlu hale getirdiğini belirtiyor.

Gelecekteki salımlar için yazılan senaryolar, bizi bekleyen mücadelenin boyutunu destekliyor. Mevcut eğilimlerle karbon salımlarının 2030 yılına kadar %50 artacağı öngörülüyor. Böyle bir sonuç tehlikeli iklim değişikliğini kaçınılmaz kılacaktır. “Sonuç olarak, küresel enerji sisteminin gezegenimizin sürdürülebilirliğini sağlayan ekolojik sistemle uyumlu olmadığı aşikardır” diyor Watkins ve ekliyor “bu iki sistemi birbirine uyumlu hale getirmek, düzenlemelerde önemli değişimleri, pazar teşviklerini ve uluslararası işbirliği gerektirecektir”.

İklim Değişikliğiyle Mücadele, tehlikeli iklim değişikliğinden kaçınmak amacıyla iklim güvenliği ile enerji politikaları arasındaki uçurumu kapatmak için gereken bir dizi politikayı belirliyor. Bunlardan en önemlileri:

· Karbonu fiyatlandırmak. Rapor, hem karbon vergilendirmesinin hem de permi ticaretinin önemli rol oynayacağı görüşünde. Karbon vergilerini giderek arttırmak yatırımcıların önündeki teşvik yapılarını değiştirmede güçlü bir araç olacaktır. Rapor ayrıca karbon vergilerinin ekstra bir vergi yükü oluşturmak zorunda olmadığı ve bunun, iş vergilerinin düşürülmesiyle dengelenebileceğinin altını çiziyor.

· Daha güçlü denetim standartları. Rapor, hükümetleri araç salımları ve bina ve elektrikli aletlerin yaydığı salımlar konusunda daha sıkı standartlar uygulamaya çağırıyor.

· Düşük karbon enerji tedarikinin gelişmesini desteklemek. Rapor, kullanılan yenilenebilir enerji payında kullanılmamış bir potansiyelin ve karbon yakalama ve tutma gibi teknoloji devrimlerinin öneminin altını çiziyor.

· Finans ve teknoloji transferi üzerine uluslararası işbirliği. Yazarlar, giriş için hiçbir teşvik sağlamayan ve enerji maliyetlerini arttırmayı öngören anlaşmalara gelişmekte olan ülkelerin katılmayacağını belirtiyor. Rapor, bir İklim Değişikliği Azaltma Tesisinin kurulmasını ve bu tesisin gelişmekte olan ülkelerdeki aşamalı düşük-karbonlu enerji yatırımlarını ortak iklim değişikliği hedeflerini finanse etmede yıllık 25-50 milyar dolar sağlamasını istiyor.

Ekonomik modelleme çalışmasından yola çıkarak, İnsani Gelişme Raporu, sera gazlarını 450 ppm’de dengelemenin maliyetinin 2030’a kadar dünya gayrı safi yurtiçi hasılasının ortalama %1.6’lık bir orana sınırlandırılabileceğini öngörüyor. Derviş “Bunlar gerçek maliyetlerken, eyleme geçmemenin maliyeti gerek ekonomik, gerek sosyal, gerekse insani bakımdan çok daha fazla olacaktır” diye uyarıyor. Rapor tehlikeli iklim değişikliğinden kaçınmanın maliyetini, dünyanın orduya yaptığı mevcut harcamaların üçte ikisinden daha az olacağına dikkat çekiyor.

Adaptasyon çabalarının dikkate alınmaması

İklim Değişikliğiyle Mücadele azaltmanın orta-vadeli rolünün altını çizerken, uyum mücadelesinin ihmal edilmesine karşı da uyarıda bulunuyor ve sıkı bir azaltmayla bile dünyanın yirmi birinci yüzyılın ilk yarısına kadar devam eden bir ısınmanın olacağına dikkat çekiyor. Rapor, insani gelişmede gerilemelere neden olan iklim değişikliğini önlemek ve yetersiz azaltma tehlikesine karşı korunmak için uyumun öneminin altını çiziyor.

Rapor ayrıca uyum kapasitesindeki aşırı eşitsizliğe de değiniyor. Zengin ülkeler, hükümetler başrolde olacak şekilde iklim değişikliği savunma sistemlerine büyük yatırımlar yapıyor. Bunun tersine, gelişmekte olan ülkelerde “insanlar batmaya veya kendi kaynaklarıyla yüzmeye bırakılıyorlar” diyor Cape Town Başkiposu Profesor Desmond Tutu, raporda ve bunun “adaptasyon ayrımcılığının yaşandığı bir dünyaya” yolaçtığını vurguluyor.

Watkins ise “kimse iklim değişikliğinin zengin ülkelere getireceği uzun dönemli ekolojik zorlukları olduğundan az göstermek istemiyor” diyor. “Ancak yakın dönemde hassas durumda olan Manhattan ya da Londra, Bangladeş’in sel tehlikesinin olduğu bölgeler ve Afrika’nın güneyinde kuraklık tehlikesinin olduğu bölgeler”.

İnsani Gelişme Raporu, uluslararası işbirliğinin uyum sürecinde yavaş kaldığını gösteriyor. Rapora göre, uyuma çok taraflı sistemler tarafından yapılan toplam mevcut harcama 26 milyon dolara ulaştı. Bu sayı Birleşik Krallık’ın bir haftalık sel savunma harcamasına hemen hemen denk. Mevcut sistemler, yüksek işlem maliyetleriyle küçük finansmanlar sağlıyor diyor raporun yazarları.

Yazarlar şu reformların gerekliliğini savunuyorlar:

· İklim denetleme altyapısı için ekstra finansman ve esneklik sağlayacak şekilde geliimiş ülkelerin hükümetlerinin 2015 yılına kadar yılda en az 86 milyar dolar sağlaması (tahmini gayrısafi yurtiçi hasılasının %0.2’si oranında).

· Sahra altı Afrikası’nın iklim denetleme kapasitesini geliştirmek ve halkın meteorolojik bilgiye erişimini sağlamak için arttırılmış uluslararası destek.

· Uyum planlamalarını yoksulluğu azaltma strateji belgeleri dahil olmak üzere yoksulluğu ve aşırı eşitsizlikleri azaltma için daha geniş stratejilere entegre etmek

İklim Değişikliğiyle Mücadele raporu “iklim değişikliğinin bize öğrettiği en zor dersin tarihi karbon yüklü büyümenin ve zengin ülkelerdeki aşırı tüketimlerin ekolojik olarak sürdürülebilir olmadığıdır” diyerek bitiriyor. Ama yazarlar, “doğru reformlarla, sera gazı salımlarını, ekonomik büyümeyi feda etmeden (artan zenginlik ve iklim güvenliği birbirleriyle çelişen amaçlar değildir) sürdürülebilir düzeylerde azaltmak için çok geç kalınmadığını” vurguluyor.

Kaynak: www.undp.org.tr

< Önceki		Sonraki >